Ortodonta zajmuje się naprawą wad szczęki oraz nieprawidłowości i krzywizn zębowych. Co dobrze zapamiętać? Wada zgryzu bazuje na nieodpowiednim umiejscowieniu zębów lub szczęki, co zatem przyczynia się do znaczących problemów związanych z artykulacją, zaburzenia symetrii twarzy – oddziałując niekorzystnie na sposób postrzegania siebie i będąc przyczyną niskiej samooceny w późniejszym wieku. Proces korekcji wady zgryzu jest długi i zajmuje średnio około 2 lat.

Przyczyny powstawania wad szczęki

Wady zgryzu grupuje się na wrodzone i nabyte. Do deformacji szczęki może dojść już na początku rozwoju dziecka, jeszcze w trakcie ciąży, jednak zazwyczaj są to złe przyzwyczajenia dzieci. Ciągłe ssanie kciuka czy niewłaściwie wymodelowanego smoczka, gryzienie przedmiotów (na przykład twardych klocków), zgrzytanie zębami, czy oddychanie przez usta jest przyczyną zmiany szczęki. Także nieodpowiednie układanie dziecka podczas karmienia piersią, może wywoływać problemy. Na pierwszy przegląd kontrolny warto zabrać dziecko w wieku około 7 lat. Dzięki temu ortodonta w porę wykryje możliwe zmiany oraz zatroszczy się o odpowiedni rozwój dziecka.

Dlaczego wizyta u ortodonty jest potrzebna?

Nieleczenie albo ignorowanie wady doprowadza do jej rozwinięcia, a to z kolei pomnaża ryzyko seplenienia i krzywizny zębów oraz może sprawiać utrudnienie w spożywaniu pokarmów, a także oddychaniu. Nieodpowiedni układ szczęki powoduje bóle zębów, ich ruszanie się lub przedwczesne ścieranie. Sprzyja to też zbieraniu się kamienia nazębnego oraz może prowadzić do powstawania chorób dziąseł, próchnicy, czy paradontozy.

Rodzaje wad zgryzu

Tyłozgryz – najczęstsza wada zgryzu. Dolne zęby ukryte są za zębami górnymi, przy czym zęby przednie nie stykają się wzajemnie. W niektórych przypadkach górne siekacze są wykrzywione w stronę górnej wargi, a twarz zniekształca się poprzez cofnięcie żuchwy.

Przodozgryz – w tym przypadku to górne zęby są cofnięte. Powstaje widoczne przemieszczenie brody na przód.

Zgryz krzyżowy – zarówno zęby dolne jaki i górne, zachodzą na siebie nieregularnie na niektórych odcinkach lub w całym łuku zębowym.

Zgryz głęboki – górne zęby zachodzą i przykrywają 2/3 wysokości zębów dolnych. Wpływa to na utratę symetrii twarzy ze względu na skrócenie dolnego odcinka. Tak rozstawione zęby przesadnie się ścierają,  co jest powodem chorób dziąseł i przyzębia.

Zgryz otwarty – zęby wcale nie stykają się ze sobą. Wada przeszkadza w żuciu pokarmu, a także w właściwej wymowie – zwłaszcza spółgłosek przedniojęzykowo zębowych (t, d, s, z, dz, c, n, ł). Skutkiem zgryzu otwartego jest wydłużenie twarzy i niedorozwój szczęki.

Stłoczenia zębów – pojawiają się wtedy, gdy zęby mają nieodpowiedni rozmiar w stosunku do zębodołów. Wyrastają poprzekręcane lub w złych położeniach, z powodu braku przestrzeni w jamie ustnej.

Zęby odseparowane – pomiędzy zębami są widoczne szpary, powodowane nadmiarem miejsca w żuchwie.

Jak poprawić wady zgryzu? Kiedy pomoże ortodonta?

Korekcja wady zgryzu zwykle rozpoczyna się od momentu wyrżnięcia zębów stałych, czyli około 11 roku życia, choć ortodonci zalecają zadbanie o odpowiedni zgryz w każdym wieku. Szczęki dzieci są znacznie bardziej plastyczne, niż szczęki osób dorosłych, ze względu na to leczenie jest łatwiejsze i zmniejsza się ryzyko bólu lub powikłań, jednak korekcja zębów jest możliwa dla każdego.

Rodzaje aparatów na zęby

Aparaty na zęby dzielą się na stałe — mocowane do zębów specjalistycznym klejem oraz ruchome — możliwe do samodzielnego zdejmowania. Aparaty ruchome są częściej stosowane u dzieci, niż u dorosłych.

Aparat tradycyjny, metalowy — siłą, która prostuje wadę, jest w tym przypadku łuk sczepiony z metalowymi zamkami, które przykleja się do pojedynczych zębów i mocuje przy użyciu ligatur ortodontycznych. Dla urozmaicenia, szczególnie dla młodszych pacjentów, istnieje możliwość doboru wielokolorowych ligatur. Dla dbających o większą estetykę dostępne są warianty z zamkami ceramicznymi, porcelanowymi, szafirowymi lub kryształowymi, które są niewidoczne na tle zębów. Sprawdzają się zwłaszcza u posiadaczy białych zębów.

Aparat lingwalny — mocowany jest odwrotnie niż ten tradycyjny, bo od wewnątrz jamy ustnej. Wykonywane są dla każdego pacjenta indywidualnie i niwelują wstyd związany z noszeniem aparatu na zębach, bo ten jest niewidoczny. Wadą tego aparatu jest początkowa trudność wyraźnego mówienia.

Aparat samoligaturujący — ten rodzaj aparatu na zęby wyróżnia się od innych budową. Łuk ortodontyczny przytrzymuje zestaw klapek, dzięki czemu drut jest ruchomy, a korekcja wady zgryzu trwa krócej.

Aparat Clear Aligner — to przezroczysta nakładka na zęby dopasowywana indywidualnie, która jest dobrym rozwiązaniem dla osób, które cenią estetykę. Aparat jest praktycznie niewidoczny, a dzięki możliwości zdjęcia go samodzielnie, jest łatwy w utrzymaniu higieny.

Ile kosztuje aparat na zęby?

Ceny aparatów na zęby są zależne od wybranego rodzaju. Najmniej pieniędzy pochłoną te tradycyjne. W ich przypadku ceny za jeden łuk rozpoczynają się od 1200 złotych. Nowsze rozwiązania, bardziej komfortowe – niemetalowe czy przezroczyste — pochłoną więcej pieniędzy. Ich ceny wahają się od 3 do 6 tysięcy. Koszt najdroższych aparatów ortodontycznych może dochodzić do 7 tysięcy pln.  Aparaty na zęby są też dostępne do wzięcia na kredyt. W koszt leczenia trzeba także wliczyć koszty wizyt kontrolnych, których ilość jest związana z czasem leczenia. Leczenie ortodontyczne może być finansowane przez NFZ dla dzieci poniżej 12 roku życia i tylko w przypadku aparatów ruchomych.

Jak dbać o aparat ortodontyczny?

Dbałość o jamę ustną  w trakcie leczenia jest niezwykle ważna. Aparat może początkowo drażnić, ze względu na to, że znacznie łatwiej przyklejają się do niego pozostałości jedzenia. Należy myć zęby po jedzeniu i zrezygnować z pokarmów, które mogą przyklejać się do zamków i powodować ich odczepienie. Z kolei twarde produkty mogą trwale uszkodzić aparat.

Czy można leczyć zęby nosząc aparat ortodontyczny?

To, czy wolno leczyć zęby w ciągu leczenia aparatem na zęby, głównie interesuje pacjentów, jacy zdecydowali się na stały aparat. Nie można zdejmować go samodzielnie, dlatego w obecności problemów niezbędna jest wizyta u stomatologa ortodonty. Na początku leczenia aparatem ortodontycznym każdy pacjent musi zatroszczyć się o to, aby jego zęby zostały całkowicie wyleczone. W taki sposób minimalizuje się ryzyko dodatkowych wizyt naprawczych w czasie noszenia aparatu na zęby. Nie ma jednak przeciwwskazań do naprawy zębów, kiedy pacjent ma stały aparat .

Używanie aparatu na zęby wiąże się z podwyższoną potrzebą troski o zęby. Ze względu na zamocowane zamki na zębach oraz pozostałe elementy konstrukcji aparatu , usuwanie resztek i osadów jedzenia jest trudniejsze. To oznacza, że pacjenci korzystający z leczenia ortodontycznego muszą dokładniej myć zęby, szczególnie w okolicach aparatu na zęby. Zapominanie zasad higieny w tym okresie, może spowodować, że na uprzednio zdrowych zębach pokażą się próchnicowe zmiany. W takiej sytuacji należy zapisać się na wizytę u stomatologa. Zignorowanie próchnicy ze względu na aparat ortodontyczny może wywołać ujemne skutki. Próchnica bez trudu przenosi się na inne zęby, dlatego bezpieczniej usunąć problem.

Leczenie w trakcie korzystania z aparatu jest dostępne. Jeżeli aparat utrudnia dostęp do podniszczonego zęba, można go usunąć na czas leczenia. Ten zabieg nie zagrozi skuteczności leczenia ortodontycznego.

Ortodonta Toruń